డబ్బు, పార్టీ గుర్తుల మధ్య సామాన్యుడికి ప్రజాస్వామ్యంలో చోటేది?
గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికలు ముందుకు తెస్తున్న ప్రశ్న.. ప్రజా రాజకీయాల్లో కొత్త ఆలోచనలకు, కొత్త నాయకులకు ఎంత చోటుంది?
ఎన్నికలు వచ్చాయంటే ముందుగా వినిపించేది పార్టీ పేర్లు.. అభ్యర్థుల పేర్లు.. రాజకీయ సమీకరణాలు.. ప్రచార బలం. కానీ ఈ హడావుడి మధ్య ఒక మౌలిక ప్రశ్న మాత్రం మిగిలిపోతుంది—రాజకీయాల్లోకి రావాలనుకునే సామాన్యుడికి నిజంగా ఎంత అవకాశం ఉంది? పార్టీ గుర్తు, ఆర్థిక వనరులు, రాజకీయ పరిచయాలు లేకుండా ప్రజల తరఫున ఒక వ్యక్తి ఎన్నికల బరిలో నిలబడితే అతని గొంతును వినడానికి ప్రజాస్వామ్యం సిద్ధంగా ఉందా?
గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఈ ప్రశ్నకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు తమ రాజకీయ వ్యూహాలు, సంస్థాగత బలం, అభ్యర్థుల ఎంపిక ఆధారంగా ఎన్నికల బరిలోకి వస్తాయి. అదే సమయంలో పార్టీకి చెందని వ్యక్తి కూడా తన ఆలోచనలతో ప్రజల ముందుకు రావచ్చు. అంటే ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే అవకాశం కల్పించడం ఒక విషయం.. ఆ అవకాశాన్ని ప్రజల మద్దతుగా మలచుకోవడం మరో విషయం.
ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికలు కేవలం అధికారాన్ని నిర్ణయించే ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు. ప్రజలకు వివిధ అభిప్రాయాలు, విధానాలు, వ్యక్తిత్వాల మధ్య ఎంపిక చేసే అవకాశం కల్పించే వ్యవస్థ కూడా. రాజకీయ పార్టీలకు తమ అభ్యర్థులను ఎంపిక చేసుకునే స్వేచ్ఛ ఉన్నట్లే, ఓటరుకు అందుబాటులో ఉన్న అభ్యర్థుల గురించి తెలుసుకుని తన నిర్ణయం తీసుకునే హక్కు ఉంది. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న సమతుల్యతే ప్రజాస్వామ్య పోటీకి అసలు అర్థం.
అసలు ప్రశ్న.. డబ్బు ఎంత? ప్రజా విశ్వాసం ఎంత?
ఎన్నికలతో డబ్బు అనే అంశం విడదీయలేనంతగా చర్చకు వస్తోంది. ప్రచారం, ప్రయాణం, కార్యకర్తల సమన్వయం, సమాచార విస్తరణ వంటి అనేక అంశాలకు వనరులు అవసరమవుతాయి. అయితే ఆర్థిక వనరులు ఉన్నవారికే ప్రజా జీవితంలోకి వచ్చే హక్కు ఉందనే భావన ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని సంకుచితం చేస్తుంది.
ఒక ఉపాధ్యాయుడు కావచ్చు.. ఉద్యోగి కావచ్చు.. సామాజిక కార్యకర్త కావచ్చు.. యువకుడు కావచ్చు.. ప్రజా సమస్యలపై పనిచేసే ఒక సాధారణ పౌరుడు కావచ్చు. తనకు ఉన్న ఆలోచనలను ప్రజల ముందుంచి, ఎన్నికల నియమాలను పాటిస్తూ, ప్రజల తీర్పును కోరే అవకాశం అతనికీ ఉండాలి. గెలుపు హామీ ఎవరికీ ఉండదు. కానీ పోటీ చేసే అవకాశం, తన మాట చెప్పే అవకాశం, ప్రజల తీర్పును స్వీకరించే అవకాశం మాత్రం ప్రజాస్వామ్యంలో విలువైనవి.
“ఎన్నికల్లో గెలుపు ఒక ఫలితం.. కానీ ప్రజల ముందుకు కొత్త ప్రశ్నను తీసుకురావడం కూడా ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో భాగమే.”
యువత రాజకీయాల్లోకి రావాల్సిన సమయం
యువత రాజకీయాల గురించి మాట్లాడటం మాత్రమే కాదు.. ప్రజా సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం, విధానాలపై చర్చించడం, ప్రజలతో మమేకం కావడం, అవసరమైతే ఎన్నికల ప్రక్రియలో భాగస్వామ్యం కావడం కూడా ప్రజాస్వామ్య సంస్కృతిలో భాగమే. కొత్త తరానికి రాజకీయాలు కేవలం అధికార పోటీగా కాకుండా ప్రజా సేవ, విధాన చర్చ, బాధ్యత, జవాబుదారీతనం ఉన్న రంగంగా కనిపించాలి.
గ్రాడ్యుయేట్‌ ఓటర్ల విషయంలో ఈ బాధ్యత మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. విద్యావంతులైన ఓటర్లు అభ్యర్థి పార్టీని మాత్రమే కాకుండా, అతని ఆలోచనలు, ప్రజా సమస్యలపై అవగాహన, ప్రజా జీవితంలో చేసిన కార్యకలాపాలు, విధానపరమైన స్పష్టత, ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండే సామర్థ్యం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించవచ్చు. ఓటు ఒక గుర్తుపై ముద్ర వేసే చర్య మాత్రమే కాదు.. ఒక వ్యక్తికి ప్రజా ప్రాతినిధ్యం అప్పగించే నిర్ణయం.
రెండు స్థానాలు.. సామాజిక ప్రాతినిధ్యంపై మరో ప్రశ్న
ఇదే సమయంలో తెలంగాణలోని రెండు గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ స్థానాలకు కాంగ్రెస్‌ ప్రకటించిన అభ్యర్థిత్వాలు సామాజిక ప్రాతినిధ్యంపై మరో చర్చకు తెరతీశాయి. మహబూబ్‌నగర్‌–రంగారెడ్డి–హైదరాబాద్‌ స్థానానికి సామ రామ్మోహన్‌రెడ్డి, నల్గొండ–ఖమ్మం–వరంగల్‌ స్థానానికి రాంరెడ్డి సర్వోత్తమ్‌రెడ్డిని కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థులుగా ప్రకటించింది. రెండు స్థానాలకూ రెడ్డి సామాజికవర్గానికి చెందిన అభ్యర్థులనే కాంగ్రెస్‌ ఎంపిక చేసింది.
దీంతో రెండు గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ స్థానాల్లోనూ బీసీలకు ప్రాతినిధ్యం ఎందుకు దక్కలేదు? అన్న ప్రశ్న బీసీ వర్గాల్లో వినిపిస్తోంది. ఈ ప్రశ్నను కేవలం ఒక పార్టీకి పరిమితం చేయకుండా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది. ఎన్నికల రాజకీయాల్లో టికెట్ల పంపిణీ, సామాజిక ప్రాతినిధ్యం, కొత్త నాయకత్వానికి అవకాశం వంటి అంశాలపై రాజకీయ పార్టీలు తీసుకునే నిర్ణయాలు సహజంగానే ప్రజా చర్చకు వస్తాయి.
రెండు స్థానాలు.. రెండు అభ్యర్థిత్వాలు.. ఒకే సామాజిక వర్గం. మరి మిగిలిన సామాజిక వర్గాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం ఎక్కడ?
పార్టీలు ఉండాలి.. ప్రత్యామ్నాయ స్వరాలూ ఉండాలి
రాజకీయ పార్టీలు ప్రజాస్వామ్యంలో కీలకమైన సంస్థలు. వాటి సిద్ధాంతాలు, సంస్థాగత వ్యవస్థ, ప్రజా కార్యక్రమాలు ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. అదే సమయంలో స్వతంత్రంగా పోటీ చేసే వ్యక్తులు కూడా భిన్నమైన అభిప్రాయాలను ప్రజల ముందుకు తీసుకురాగలరు. కాబట్టి ప్రశ్న పార్టీనా? స్వతంత్రుడా? అనే ఒకే కోణంలో కాకుండా, అభ్యర్థి ఎవరు? ఏం చెబుతున్నారు? ప్రజల కోసం ఏం చేయాలనుకుంటున్నారు? దానికి వారి ప్రణాళిక ఏమిటి? అనే కోణంలో ఉండాలి.
ప్రజాస్వామ్యానికి ఆరోగ్యకరమైన పోటీ అంటే ఒక వర్గాన్ని మరొక వర్గం కంటే పైకి ఎత్తడం కాదు. భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ప్రజల ముందుకు రావడానికి అవకాశం ఉండటం. ఓటరు ప్రశ్నించడం. అభ్యర్థి సమాధానం చెప్పడం. ప్రచారంలో హామీల కంటే విధానాలు చర్చకు రావడం. ఎన్నికల అనంతరం ప్రజలకు జవాబుదారీతనం కొనసాగడం.
ఓటరు చేతిలోనే అసలు నిర్ణయం
ఒక స్వతంత్ర అభ్యర్థి బరిలో నిలబడటం మాత్రమే మార్పుకు హామీ కాదు. అదే విధంగా ఒక పార్టీ అభ్యర్థి కావడం మాత్రమే అతని విజయానికి లేదా ప్రజా ప్రాతినిధ్య నాణ్యతకు హామీ కాదు. ప్రతి అభ్యర్థిని అతని పార్టీ, వ్యక్తిగత నేపథ్యం, ఆలోచనలు, ప్రజా కార్యక్రమాలు, విధానాల ఆధారంగా పరిశీలించడం ఓటరుకు ఉన్న ప్రజాస్వామ్య స్వేచ్ఛ.
అందుకే గ్రాడ్యుయేట్‌ ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికల సందర్భంలో ప్రశ్న కేవలం “ఎవరు గెలుస్తారు?” అన్నదిగా మిగిలిపోకూడదు. “మన తరఫున మాట్లాడే వ్యక్తి నుంచి మనం ఏం ఆశిస్తున్నాం?” అన్న ప్రశ్న కూడా ముందుకు రావాలి. రాజకీయ పార్టీలు తమ అభ్యర్థులను ఎంచుకుంటాయి. కానీ ప్రజలు తమ ప్రతినిధిని ఎంచుకుంటారు. ఈ రెండు ప్రక్రియలను కలిపేది ఓటు.
రాజకీయాల్లో మార్పు ఒక్కరోజులో రాదు. ఒక కొత్త అభ్యర్థి పోటీ చేయడం వల్ల కూడా ఒక్కసారిగా వ్యవస్థ మారదు. కానీ ప్రజలు అభ్యర్థులను ప్రశ్నించడం, యువత ప్రజా జీవితంలోకి రావడం, స్వతంత్ర ఆలోచనలకు స్థలం కల్పించడం, ఎన్నికలను వ్యక్తుల కంటే విధానాల చర్చగా మార్చడం వంటి చిన్నచిన్న మార్పులే కాలక్రమంలో రాజకీయ సంస్కృతిని ప్రభావితం చేస్తాయి.
అందుకే సామాన్యుడి రాజకీయ ప్రవేశంపై చర్చ అంటే ఒక వ్యక్తి గెలుపు గురించి చర్చ కాదు. అది ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతినిధిత్వం ఎంత విస్తృతంగా ఉండాలి? కొత్త నాయకత్వానికి ఎంత ప్రాధాన్యం దక్కాలి? ఓటరు తన నిర్ణయాన్ని ఎంత స్వేచ్ఛగా, ఎంత అవగాహనతో తీసుకోవాలి? అనే పెద్ద ప్రశ్నలపై చర్చ.
చివరికి రాజకీయాల్లో ఎవరికి అవకాశం ఇవ్వాలనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఒకే వర్గం చేతుల్లో ఉండదు. పార్టీలు తమ అభ్యర్థులను ఎంపిక చేస్తాయి; ప్రజలు తమ ప్రతినిధులను ఎంచుకుంటారు. ఒక సామాన్యుడు ముందుకు రావడానికి ధైర్యం చేయడం ఎంత ముఖ్యమో, అతని మాట వినాలా వద్దా అని స్వేచ్ఛగా నిర్ణయించడం కూడా ఓటరుకు అంతే ముఖ్యమైన ప్రజాస్వామ్య హక్కు.
ప్రజాస్వామ్యం బలపడేది రాజకీయాల్లో కొద్దిమంది మాత్రమే నిలబడినప్పుడు కాదు.. ప్రజల ముందుకు భిన్నమైన గొంతులు వచ్చినప్పుడు, వాటిని ప్రశ్నించి, పరిశీలించి, స్వేచ్ఛగా నిర్ణయించే ఓటరు ఉన్నప్పుడు.