కృష్ణుడిని పూజించడమేనా.. ఆయన బోధనలను ఆచరించేదెప్పుడు?
జన్మాష్టమి పండుగ వెనుక ఉన్న అసలు సందేశం ఏమిటి? ధర్మం, కర్తవ్యం, సత్యం, సమాజ బాధ్యతలే శ్రీకృష్ణుడి జీవన సారం
శ్రీకృష్ణాష్టమి వచ్చిందంటే ఉత్సవాలు, ఉయ్యాల సేవలు, భజనలు, పూజలు, ఉపవాసాలతో ఆధ్యాత్మిక సందడి నెలకొంటుంది. చిన్నారులను కృష్ణుడి వేషధారణలో అలంకరించడం నుంచి ఆలయాల్లో ప్రత్యేక కార్యక్రమాల వరకు భక్తి వాతావరణం కనిపిస్తుంది. అయితే అసలు ప్రశ్న ఒక్కటే.. కృష్ణుడిని దేవుడిగా కొలవడం వరకే మన భక్తి పరిమితమా? ఆయన చెప్పిన మాటలను జీవితంలో ఆచరించడానికి మనం సిద్ధంగా ఉన్నామా?
కృష్ణుడి జీవితం ఒకే కోణంలో కనిపించదు. బాల్యంలో చిలిపితనం, స్నేహంలో ఆప్యాయత, జీవితంలో ధర్మరక్షణ, అవసరమైన చోట వ్యూహం, కురుక్షేత్రంలో అర్జునుడికి కర్తవ్యబోధ.. ఇలా ప్రతి దశలోనూ ఒక జీవన సందేశం కనిపిస్తుంది. అందుకే కృష్ణుడు కేవలం ఆరాధ్య దైవం మాత్రమే కాదు.. క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో సరైన నిర్ణయం ఎలా తీసుకోవాలో, కర్తవ్యాన్ని ఎలా నిర్వర్తించాలో చెప్పిన జీవన మార్గదర్శి.
భక్తి ఉంది.. బోధనల ఆచరణ ఎక్కడ?
నేటి సమాజంలో కృష్ణుడి పేరుతో వేడుకలు ఘనంగా జరుగుతున్నాయి. కానీ ఆయన బోధించిన ధర్మం, నిస్వార్థ కర్తవ్యం, సమాజం పట్ల బాధ్యత, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యం వంటి విలువలు ఎంతవరకు మన ఆచరణలో ఉన్నాయి? పూజ చేసే చేతులే అన్యాయాన్ని చూసి మౌనం వహిస్తే.. గీతను చదివే మనసే బాధ్యత నుంచి తప్పించుకుంటే.. ఆ భక్తి పరిపూర్ణమవుతుందా?
కృష్ణతత్వం అంటే సమస్యలు లేని జీవితం కాదు. సమస్యల మధ్య సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకునే ధైర్యం. కురుక్షేత్రంలో అర్జునుడు ఎదుర్కొన్న సంక్షోభం నేటి మనిషి ఎదుర్కొంటున్న అనేక సందిగ్ధ పరిస్థితులకు ప్రతీకగా చూడవచ్చు. వ్యక్తిగత ప్రయోజనం, కుటుంబ బంధాలు, సామాజిక బాధ్యత, న్యాయం.. వీటి మధ్య నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన సందర్భంలో గీత మనకు కర్తవ్యాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.
కృష్ణుడిని కొలుస్తున్నామా.. అనుసరిస్తున్నామా? గీతను చదువుతున్నామా.. ఆచరిస్తున్నామా? అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే ధైర్యం ఉందా? కర్తవ్యాన్ని నిజాయితీగా నిర్వర్తించగలుగుతున్నామా? ఇవే నేటి కృష్ణాష్టమి మన ముందుంచే కీలక ప్రశ్నలు.
ధర్మం అంటే మౌనం కాదు
కృష్ణుడి జీవన సందేశంలో ధర్మానికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. ధర్మం అంటే కేవలం ఆచారాలు, పూజలు, సంప్రదాయాలు మాత్రమే కాదు. తప్పును తప్పుగా గుర్తించడం.. బలహీనుడి పక్షాన నిలబడటం.. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం.. తన బాధ్యతను నిజాయితీగా నిర్వర్తించడం కూడా ధర్మమే.
నేటి సమాజంలో అన్యాయం ఎదురైనప్పుడు “నాకెందుకు?” అనే ధోరణి పెరుగుతోంది. పక్కన జరుగుతున్న తప్పును చూసినా పట్టించుకోని పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. కానీ కృష్ణుడి సందేశం మాత్రం సమస్య నుంచి పారిపోవాలని చెప్పదు. అవసరమైనప్పుడు ధర్మం కోసం నిలబడాలని, న్యాయం వైపు నిలిచే ధైర్యాన్ని ప్రదర్శించాలని సూచిస్తుంది.
కర్తవ్యమే అసలు బలం
భగవద్గీతలో కర్మకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం నేటి తరానికి మరింత అవసరం. ఫలితం గురించి ఆందోళన చెందుతూ పని ప్రారంభించకపోవడం, విజయాన్ని మాత్రమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుని విలువలను పక్కన పెట్టడం సమాజానికి మంచిది కాదు. విద్యార్థి తన చదువును బాధ్యతగా తీసుకోవాలి. ఉద్యోగి తన విధిని నిజాయితీగా నిర్వర్తించాలి. ప్రజాప్రతినిధి ప్రజల సమస్యలను తన బాధ్యతగా చూడాలి. అధికారి అధికారాన్ని హోదాగా కాకుండా ప్రజాసేవకు లభించిన అవకాశంగా భావించాలి.
కర్తవ్యాన్ని నిజాయితీగా నిర్వర్తించే చోటే కృష్ణతత్వం కనిపిస్తుంది. ఫలితం మన చేతిలో లేకపోయినా.. మన ప్రయత్నం, మన నిజాయితీ, మన బాధ్యత మన చేతుల్లోనే ఉంటాయి. ఈ ఆలోచన నేటి సమాజానికి ఎంతో అవసరం.
స్నేహానికి కొత్త నిర్వచనం
కృష్ణుడు–అర్జునుడి అనుబంధం స్నేహానికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. స్నేహం అంటే కేవలం మనకు నచ్చిన మాట చెప్పడం కాదు. అవసరమైనప్పుడు నిజం చెప్పడం, తప్పు నిర్ణయం తీసుకోబోతే ఆపడం, కష్టకాలంలో తోడుగా నిలవడం కూడా నిజమైన స్నేహమే.
ప్రస్తుతం వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల చుట్టూ అనేక సంబంధాలు తిరుగుతున్న సమయంలో ఈ సందేశం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రయోజనం ఉన్నంతవరకే సంబంధం కాదు.. అవసరమైనప్పుడు అండగా నిలబడటమే నిజమైన బంధం.“కృష్ణుడిని ఆలయంలో వెతకడం కంటే.. మన కర్తవ్యంలో, మన నిజాయితీలో, అన్యాయాన్ని ఎదిరించే మన ధైర్యంలో ఆయనను వెతికితే అదే నిజమైన కృష్ణారాధన.”
యువతకు కృష్ణుడు చెప్పే సందేశం
నేటి యువతకు అవకాశాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. అదే సమయంలో పోటీ, ఒత్తిడి, అయోమయం కూడా ఎక్కువగానే ఉన్నాయి. త్వరగా విజయం సాధించాలనే ఆతృతలో విలువలను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కృష్ణుడి జీవితం ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని చెబుతుంది.. పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నా లక్ష్యాన్ని వదలకూడదు; కానీ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఎంచుకునే మార్గం కూడా అంతే ముఖ్యమైనది.
విద్య అంటే కేవలం ఉద్యోగం కోసం కాదు.. వ్యక్తిత్వ నిర్మాణం కోసం. విజయం అంటే కేవలం సంపద కాదు.. సమాజానికి ఉపయోగపడే స్థాయికి ఎదగడం. నాయకత్వం అంటే అధికారం కాదు.. బాధ్యత. యువతలో ఈ విలువలు బలపడితేనే వ్యక్తిగత ప్రగతితో పాటు సమాజంలోనూ సానుకూల మార్పు సాధ్యమవుతుంది.
కృష్ణాష్టమి.. వేడుక నుంచి విలువల వైపు
కృష్ణాష్టమి వేడుకలు కేవలం పూజలు, అలంకరణలు, ఉత్సవాలకే పరిమితం కాకూడదు. పూజతో పాటు కర్తవ్యాన్ని, భక్తితో పాటు మానవత్వాన్ని, గీత పఠనంతో పాటు దాని సందేశాన్ని, ఉత్సవంతో పాటు సామాజిక బాధ్యతను గుర్తు చేసుకునే సందర్భంగా కృష్ణాష్టమి మారాలి.
ఒకరికి సహాయం చేయడం, బాధలో ఉన్నవారికి అండగా నిలవడం, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం, విధిని నిజాయితీగా నిర్వర్తించడం.. ఇవన్నీ కృష్ణుడి బోధనలను మన జీవితంలో ఆచరించే మార్గాలే. పండుగ ముగిసిన తర్వాత కూడా ఈ విలువలు మన ప్రవర్తనలో కొనసాగితేనే పండుగకు నిజమైన అర్థం ఉంటుంది.
సమాజానికి కృష్ణతత్వం ఎందుకు అవసరం?
కులం, మతం, ప్రాంతం, ఆర్థిక స్థాయి వంటి విభేదాల మధ్య సమాజం విడిపోతున్న సమయంలో పరస్పర గౌరవం, బాధ్యత, న్యాయం, మానవత్వం అవసరం మరింత పెరిగింది. బలవంతుడి వైపు కాకుండా న్యాయం వైపు నిలబడే ధైర్యం సమాజానికి అవసరం. అధికారాన్ని ప్రజాసేవగా భావించే నాయకత్వం అవసరం. వ్యక్తిగత ప్రయోజనం కంటే సమాజ ప్రయోజనాన్ని ముందుకు పెట్టే ఆలోచన అవసరం.
కృష్ణుడి బోధనలను ఈ కోణంలో చూస్తే అవి కేవలం ఒక కాలానికి సంబంధించినవి కావని స్పష్టమవుతుంది. కాలం మారినా మనిషి ఎదుర్కొనే సందిగ్ధతలు, బాధ్యతలు, నైతిక ప్రశ్నలు మారవు. అందుకే కృష్ణతత్వం నేటికీ ప్రాసంగికమే.
మారాల్సింది మన ఆలోచనా విధానమే
ప్రతి సంవత్సరం కృష్ణాష్టమి వస్తుంది.. వేడుకలు జరుగుతాయి.. భక్తి కార్యక్రమాలు సాగుతాయి. కానీ పండుగ ముగిసిన వెంటనే కృష్ణుడి బోధనలు కూడా ముగిసిపోతే ప్రయోజనం ఏమిటి? మనలో ఒక్కరి ప్రవర్తనలోనైనా నిజాయితీ పెరిగితే, ఒక్క అన్యాయాన్ని అయినా ధైర్యంగా ప్రశ్నిస్తే, ఒక్క బాధితుడికైనా అండగా నిలబడితే.. ఆ పండుగకు మరింత అర్థం వచ్చినట్టే.
కృష్ణుడి జీవితంలోని ఒక్క విలువనైనా మన జీవితంలో ఆచరణలో పెట్టడం.. అదే కృష్ణాష్టమికి మనం ఇచ్చే అత్యుత్తమ గౌరవం.
ప్రతి సంవత్సరం కృష్ణాష్టమి వస్తుంది.. వెళ్తుంది. ఆలయాల్లో దీపాలు వెలుగుతాయి.. భజనలు మార్మోగుతాయి.. కృష్ణుడి నామస్మరణ జరుగుతుంది. కానీ సమాజంలో అన్యాయం కనిపించినప్పుడు ఒక మనిషి ధైర్యంగా ప్రశ్నిస్తే, తన కర్తవ్యాన్ని నిజాయితీగా నిర్వర్తించే ఒక అధికారి ఉంటే, కష్టాల్లో ఉన్నవారికి అండగా నిలిచే ఒక యువకుడు ఉంటే, స్వార్థాన్ని పక్కనపెట్టి సమాజం కోసం పనిచేసే ఒక నాయకుడు ఉంటే.. అక్కడే కృష్ణుడి బోధనకు నిజమైన అర్థం కనిపిస్తుంది.
కాబట్టి ఈ కృష్ణాష్టమి మనల్ని మనమే ఒక ప్రశ్న అడుక్కోవాలి.. కృష్ణుడి జన్మదినాన్ని జరుపుకున్నామా? లేక కృష్ణుడి సందేశాన్ని మన జీవితంలోకి ఆహ్వానించామా? పూజలు, ఉత్సవాలు భక్తిని తెలియజేస్తాయి. కానీ ధర్మాన్ని ఆచరించడం, కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కోవడం, సమాజం కోసం నిలబడటమే కృష్ణుడికి నిజమైన నివాళి. కృష్ణుడిని పూజించే భక్తి కంటే.. కృష్ణుడి విలువలను ఆచరించే జీవితం గొప్పది.
జాతీయ బీసీ దళ్ అధ్యక్షుడు
దుండ్ర కుమారస్వామి
వ్యాసకర్త
